Natuurkunde in de Bovenbouw

 

De sectie Natuurkunde in de bovenbouw van TCC – de Thij neemt sinds 2007 actief deel in het project voor de vernieuwing van het Natuurkunde-onderwijs, ook wel het NiNa-project genoemd. De visie op de vernieuwing, die wij vanzelfsprekend onderschrijven, staat hieronder weergegeven. Bij de uitvoering is natuurlijk ook gelet op afstemming met de Onderbouw en met de andere Bèta-wetenschappen.  Inmiddels heeft de minister besloten om m.i.v. het schooljaar 2013/2014 voor alle NaBiSk-vakken het vernieuwde programma in te voeren. De start is dan in de vierde klassen.


Op de hieronder vermelde site kunt u o.a. een interview met de schooldocenten Klaassen (oud- docent) en Meek lezen:

http://www.nieuwenatuurkunde.nl/documentatie/7/publicaties

 

Visie op natuurkunde in havo en vwo
In 2015 komen leerlingen van havo en vwo die natuurkunde waarderen als een uitdagend vak dat door docenten met plezier wordt gegeven en jongeren motiveert te kiezen voor een exacte studie. Ze hebben natuurkunde geleerd in een context waarin aspecten van hedendaagse natuur- en sterrenkunde beoefend als wetenschap of beroep een rol spelen. De samenhang met de scheikunde, biologie en wiskunde is hun bijgebracht door gemotiveerde, enthousiaste leraren die veel ruimte voor eigen inbreng in het programma hebben. In het flexibele lesprogramma is veel nadruk gelegd op activiteiten: 'leren door doen' is effectiever dan 'leren door luisteren'.

 

Dit is het toekomstbeeld dat de Commissie Vernieuwing Natuurkundeonderwijs voor ogen heeft. Het is te realiseren door leerlingen te fascineren en ze een aantrekkelijk, gevarieerd lesprogramma te bieden. Dat programma biedt voldoende aanknopingspunten bij hun belevingswereld, maar ook de uitdaging van de actuele natuurkunde.

 

Breed, met diepgang
In het nieuwe programma zullen leerlingen het verband leren zien tussen de grote ontdekkingen in de natuur- en sterrenkunde en belangrijke innovaties in de maatschappij. Ze maken kennis met de natuurwetenschappelijke denkwijze als menselijke activiteit, de bijdragen daarvan aan onze cultuur. De centrale principes, zoals behoudswetten, maken de natuur ten dele voorspelbaar en manipuleerbaar en leerlingen ontdekken hoe deze ideeën een rol spelen in technologie. De belangrijkste inzichten in de natuurkunde (concepten) worden in contexten geplaatst, dat wil zeggen behandeld in voor leerlingen herkenbare situaties, die motivatie voor het leren tot gevolg hebben.

 

 

Het natuurkundeonderwijs bouwt in de bovenbouw voort op de leerlijn die de jaren daarvoor is ingezet. Het is enerzijds afgestemd op de natuurwetenschappelijke en technische vervolgopleidingen, maar is anderzijds ook van belang voor leerlingen die andere functies in de maatschappij ambiëren. Het biedt ruimte aan nieuwsgierigheid van leerlingen en laat ze de uitdagingen van het vak zien. Verbreding in toepassingen en verdieping in concepten helpen leerlingen zich bewust te worden van hun eigen interesses en ambities. De verscheidenheid aan onderwerpen en contexten is belangrijk om brede groepen leerlingen te interesseren, maar wordt wel beperkt door de beschikbare tijd.

 

Leraren
Deze toekomstvisie kan alleen gerealiseerd worden door de inzet van ervaren leraren, meesters in hun vak. Die moeten in de gelegenheid zijn zich de nieuwe vakkennis en nieuwe didactische inzichten eigen te maken. Omdat het vak natuurkunde continu verandert onder invloed van wetenschappelijke ontwikkelingen en technologische veranderingen in de maatschappij, moeten leraren in contact blijven met de natuurkundige gemeenschap, in het bijzonder met de universitaire wereld, die zich op zijn beurt ook verantwoordelijk moet voelen voor dat onderlinge contact. De overheid moet een structureel kader scheppen waarin deze inspanningen van leraren gewaardeerd en beloond worden. Dat verbeterde carrièreperspectief geeft het leraarsberoep meer aanzien en dat trekt meer nieuwe jonge leraren aan.

 

Activiteiten
'Leren door doen' heeft in de natuurkunde een duidelijke betekenis. De activiteiten die centraal staan in de natuurkunde zijn meten, waarnemen, experimenteren, simuleren, modelleren, reduceren, analyseren, benaderen en schatten. Vorm en inhoud van het programma zijn op elkaar afgestemd. Een goede didactiek vraagt dat het onderwijs een breed spectrum biedt van werkvormen tussen klassikaal en zelfstandig werken. Practica, voordrachten, discussiesessies, verzamelen en verwerken van informatie, opstellen en toetsen van modellen, interdisciplinair werken, excursies, gastsprekers, dat alles kan in bepaalde leerfases een rol spelen in het vak natuurkunde. Technisch ontwerpen als onderdeel van het vak natuurkunde krijgt een duidelijke plaats in het lesprogramma, dat daardoor voor meer leerlingen boeiender wordt.

 

 

Examen
Het examen levert, in vorm en inhoud, aan alle aspecten van het natuurkundeonderwijs een positieve bijdrage. Het leren begrijpen staat centraal, maar het examen zorgt er ook voor dat activiteiten daadwerkelijk in het lesprogramma uitgevoerd worden. De nadruk ligt op kennis en vaardigheden die later van pas komen, zoals kennis van belangrijke natuurkundige begrippen, analytisch/kritisch denken, probleemoplossend vermogen en zelfstandige kennisverwerking. Het schoolexamen test meer op vaardigheden, het centrale examen meer op kennis en inzicht. Samen geven ze de garantie voor kwaliteit.

 

Examenprogramma's en lesmateriaal
In 2006 zullen examenprogramma's voor havo en vwo worden opgesteld. In de periode 2006-2010 wordt innovatief lesmateriaal gemaakt als uitwerking van die examenprogramma's, dat geloofwaardige en inspirerende voorbeelden zal bevatten. Het lesmateriaal wordt ontwikkeld door docenten, met steun van redacties en deskundigen uit het vak en de didactiek, en wordt uitgeprobeerd op een dertigtal proefscholen. Een deel van die scholen zal een nieuw examenprogramma havo en/of vwo volledig uitvoeren, gebruik makend van dat lesmateriaal. Dat wordt op die scholen afgesloten met een daarop afgestemd eindexamen. Op basis van de ervaringen op de proefscholen zullen de examenprogramma's worden bijgesteld. Door middel van artikelen en voordrachten op conferenties wordt in de komende periode de buitenwereld op de hoogte gehouden van de vorderingen. Het Platform Bèta Techniek ondersteunt dit proces met middelen uit het Universumprogramma. Het geteste lesmateriaal komt beschikbaar op www.natuurkunde.nl. De evaluatie van dit lesmateriaal zal in 2010 resulteren in een eindrapportage en in bijgestelde voorstellen voor nieuwe natuurkunde-examenprogramma's voor havo en vwo.

 

De Commissie Vernieuwing Natuurkundeonderwijs havo/ vwo.

 

Links:

 

Stoffen en materialen

Elektrische en magnetische velden

Om deze website optimaal te laten functioneren gebruiken wij cookies. Voor meer informatie zie ons cookiebeleid.